Logo




Patiënt: Thrillerhaters

29 / 06 / 2012

Recept: Eigen gebrek van Thomas Pynchon

De boekendokter hield een tijdje geleden spreekuur op het Mind the Book-festival. Ik herinner me aangename consulten met een hoogzwangere politie-inspecteur en een Afghanistan-veteraan die Grunberg fantastisch vond.

Tegen sluitingstijd schoven er twee thrillerschrijfsters aan. Ze waren misnoegd: er lagen te weinig ‘spannende’ boeken te koop hier. Ze voelden zich gediscrimineerd. Het argument dat dat genre het merendeel van de boekhandels beslaat, maakte geen indruk. De dames voelden zich niet serieus genomen. Toen uw medicijnman voorzichtig peilde naar hun verkoopcijfers, moest hij zijn best doen om een schampere blik te verbergen. Met dergelijke oplages in hun kielzog getuigde hun onvrede eerder van kleinzerigheid dan ambitie.

Nu is het natuurlijk een mythe dat succes mensen ruimhartig maakt. Er zijn gewoon sympathieke en minder sympathieke mensen. Of ze nu veel of weinig boeken of auto’s of taartjes verkopen, verandert daar niets aan.

Meer dan wat ook willen mensen begrepen worden. Daarna komt erkenning. Maar waarom sommige thrillerauteurs zo hunkeren naar het label ‘literatuur’ is uw letterenarts een raadsel.

Literatuur definiëren is een hoop gedoe, maar een onderscheid maken tussen een roman en een thriller kan redelijk makkelijk aan de hand van één vraag: Zit er ten opzichte van het verloop van de gebeurtenissen veel overtolligs in?

Is het antwoord: ‘Ja’, dan hebben we te maken met literatuur. Met overtolligs wordt dan bedoeld: gedachten, handelingen of beschrijvingen die eerder slaan op de ervaring van de werkelijkheid dan de vraag wie wat gedaan heeft.

Nu de zomervakantie is aangebroken kan de literatuurgebruiker last hebben van de thrillerlezers in zijn nabijheid. Verwijten van ‘navelstaarderij’ en ‘pretenties gelul’ worden gecounterd met ‘bordkartonnen personages’ of ‘kurkdroge plot’.

De lieve vrede is de boekendokter veel waard dus wil hij een hybride geval voorschrijven. Het lijkt verdacht veel op zowel een roman als een spannend boek. Het is ook nog eens geschreven door de meest teruggetrokken levende schrijver van de VS, Thomas Pynchon (1937). Geen mens die weet wie hij is. Sla Wikipedia er maar even op na.

Eigen gebrek bekijkt het eind van de jaren zestig door de ogen van een constante stonede privé-detective. Zijn ex komt langs omdat haar schatrijke minnaar wordt bedreigd. Deze minnaar, een joodse bouwprojectontwikkelaar, wordt beschermd door een militie van neonazi’s. Tussen de detective en de landmagnaat loopt een smeris die Bigfoot wordt genoemd; naar zijn voorliefde om deuren in te trappen. En dit is nog maar het begin van de ontsporing.

Dit boek is vaak omschreven als een pastiche op het hard boiled detective-genre. Maar het leest eerder als een fikse kritiek op het warrige hippiegedachtegoed dat door moest gaan voor een revolutionaire ideologie. Spannend en gebatikte overtolligheid dus, iedereen blij.

Pynchon wordt geroemd om zijn scherpe analyses van onze consumptiemaatschappij, zijn vormgeving van paranoia en totaal losgeslagen humor. Zijn klassieker Gravity’s Rainbow staat hoog op De Lijst der Niet-uitgelezenen. De rechtlijnigheid van Eigen gebrek maakt het echter mogelijk zijn talent te degusteren zonder te veel aan leessnelheid te verliezen.

Patiënt: mensen die houden van een moeilijk lief/land

28 / 04 / 2010

Recept: De liefde, een roman van Camille Laurens

Neem een mens. Kook hem. Net zolang tot alle water verdampt is. Wat zal, vastgekoekt aan de bodem, overblijven? Het vermogen om totaal aan elkaar tegengestelde gevoelens te koesteren.

Een mens verlangt naar wat hem tegenstaat, snakt naar wat hem afstoot en bijt naar de hand die hem aait. Wie te veel tijd heeft, zal zijn oxymoron proberen te duiden. Dat leidt enkel tot tijdverlies of schijnverklaring. De mens is zijn eigen goddelijke twee-eenheid. Als hij al het geluk heeft tot twee dimensies beperkt te zijn.

Eén van de voordelen van in België te wonen, was dat het niet uit te leggen was. Het lag er gewoon. Belgen hoefden niet uitgelegd te worden dat een natiestaat een constructie van moedwillige leugens was. Ze vertelden ze zelf met de glimlach.

lees meer …