Logo




Patiënt: Thrillerhaters

29 / 06 / 2012

Recept: Eigen gebrek van Thomas Pynchon

De boekendokter hield een tijdje geleden spreekuur op het Mind the Book-festival. Ik herinner me aangename consulten met een hoogzwangere politie-inspecteur en een Afghanistan-veteraan die Grunberg fantastisch vond.

Tegen sluitingstijd schoven er twee thrillerschrijfsters aan. Ze waren misnoegd: er lagen te weinig ‘spannende’ boeken te koop hier. Ze voelden zich gediscrimineerd. Het argument dat dat genre het merendeel van de boekhandels beslaat, maakte geen indruk. De dames voelden zich niet serieus genomen. Toen uw medicijnman voorzichtig peilde naar hun verkoopcijfers, moest hij zijn best doen om een schampere blik te verbergen. Met dergelijke oplages in hun kielzog getuigde hun onvrede eerder van kleinzerigheid dan ambitie.

Nu is het natuurlijk een mythe dat succes mensen ruimhartig maakt. Er zijn gewoon sympathieke en minder sympathieke mensen. Of ze nu veel of weinig boeken of auto’s of taartjes verkopen, verandert daar niets aan.

Meer dan wat ook willen mensen begrepen worden. Daarna komt erkenning. Maar waarom sommige thrillerauteurs zo hunkeren naar het label ‘literatuur’ is uw letterenarts een raadsel.

Literatuur definiëren is een hoop gedoe, maar een onderscheid maken tussen een roman en een thriller kan redelijk makkelijk aan de hand van één vraag: Zit er ten opzichte van het verloop van de gebeurtenissen veel overtolligs in?

Is het antwoord: ‘Ja’, dan hebben we te maken met literatuur. Met overtolligs wordt dan bedoeld: gedachten, handelingen of beschrijvingen die eerder slaan op de ervaring van de werkelijkheid dan de vraag wie wat gedaan heeft.

Nu de zomervakantie is aangebroken kan de literatuurgebruiker last hebben van de thrillerlezers in zijn nabijheid. Verwijten van ‘navelstaarderij’ en ‘pretenties gelul’ worden gecounterd met ‘bordkartonnen personages’ of ‘kurkdroge plot’.

De lieve vrede is de boekendokter veel waard dus wil hij een hybride geval voorschrijven. Het lijkt verdacht veel op zowel een roman als een spannend boek. Het is ook nog eens geschreven door de meest teruggetrokken levende schrijver van de VS, Thomas Pynchon (1937). Geen mens die weet wie hij is. Sla Wikipedia er maar even op na.

Eigen gebrek bekijkt het eind van de jaren zestig door de ogen van een constante stonede privé-detective. Zijn ex komt langs omdat haar schatrijke minnaar wordt bedreigd. Deze minnaar, een joodse bouwprojectontwikkelaar, wordt beschermd door een militie van neonazi’s. Tussen de detective en de landmagnaat loopt een smeris die Bigfoot wordt genoemd; naar zijn voorliefde om deuren in te trappen. En dit is nog maar het begin van de ontsporing.

Dit boek is vaak omschreven als een pastiche op het hard boiled detective-genre. Maar het leest eerder als een fikse kritiek op het warrige hippiegedachtegoed dat door moest gaan voor een revolutionaire ideologie. Spannend en gebatikte overtolligheid dus, iedereen blij.

Pynchon wordt geroemd om zijn scherpe analyses van onze consumptiemaatschappij, zijn vormgeving van paranoia en totaal losgeslagen humor. Zijn klassieker Gravity’s Rainbow staat hoog op De Lijst der Niet-uitgelezenen. De rechtlijnigheid van Eigen gebrek maakt het echter mogelijk zijn talent te degusteren zonder te veel aan leessnelheid te verliezen.

Patiënt: Die gekke lieverds van K3

06 / 10 / 2010

Recept: ‘Haunted’ van Chuck Palahniuk

Joepie! Kleuterleidsters met slagroom! Witte konijntjes en regenbogen en dingen die ‘poef’ zeggen! Zuurstokken en prinsessen met lachkuiltjes en getinkel van glazen belletjes in de wind! De doldwaze meisjes van K3 hebben met een theatershow én een kersverse sitcom hun imperium van roze vrolijkheid weer uitgebreid!

In de pers (we hoeven niet eens meer de ‘vakbladen’ erop na te slaan) leest de boekendokter dat de sitcom ‘in ieder geval keigrappig’ wordt. ‘Over seks gaan we het in ieder geval niet hebben’ zo verzekeren de spring-in-’t-velds ons. Vreemd, het weggelopen K’aatje had ons toch verklapt dat manager Gertje een pleitbezorger was van prikkelende kledij want ‘de papa’s moeten er ook iets aan hebben.’ Misschien ontspoort het nog in de tv-serie die alvast de ‘Friends van de Lage Landen’ wordt genoemd, want één van de Onverouderbaren is getypecast als ‘zotte vlaai’. Misschien kan er nog een subplot met wat sploshing van af. De boekendokter herinnert zich de nachtmerries die hij als kind kreeg van ‘De Chinese nachtegaal’ wanneer de Dood op de borst van de keizer ging zitten. Een boswandeling betekende wachten op een verscheurensklare wolf of kidnappende heks. Zelfs Disney wist een klein boekendoktertje nog aan het  kokhalzen brengen toen de zombies uit ‘Taran en de toverketel’ tot leven werden gewekt.

Niets van dat alles bij de vrolijkheidspropaganda van de Fröbelführerinnen. lees meer …